menu

Rada Główna Opiekuńcza – Wychowankowie (1916-1928)

Pruszków wyszedł z Wielkiej Wojny, jak pisze w „Historii Pruszkowa” Marian Skwara, „zniszczony i częściowo wyludniony, a jednocześnie z dużą liczbą uchodźców ze Wschodu, w tym ponad tysiącem osieroconych dzieci wojny”. Zorganizowaniem dla nich dachu nad głową, pożywienia i edukacji zajął się miejscowy oddział Rady Głównej Opiekuńczej (zobacz więcej fotografii dokumentujących działalność RGO). W okresie 1915-1920 powstawały kuchnie, punkty pomocy medycznej, a także kilka ochronek i burs, m.in. przy ul. Klonowej 4, ul. Szkolnej 3 i aż 5 przy ul. Narodowej. W 1920 roku, kiedy do Pruszkowa trafiło dodatkowo kilkaset sierot z Wileńszczyzny, liczba podopiecznych RGO wzrosła do liczby ok. 1200. W 1928 r., kiedy wychowankowie podrośli, bursy oficjalnie rozwiązano. Bezcenny zbiór fotografii dokumentujących działalność pruszkowskiej RGO zachował się w zbiorach Stefana Woydy, który przekazany został do archiwum Książnicy Pruszkowskiej. Niestety nie znamy imion ani nazwisk wychowanków pruszkowskich burs. Jeśli posiadają Państwo informacje dotyczące osób przedstawionych na fotografiach, prosimy o kontakt z Muzeum.

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich
  • Rok: Lata 30.

Opis: Katalog fabryki ołówków St. Majewski

Towarzystwo Ochotniczej Straży Ogniowej w Pruszkowie i Żbikowie

Towarzystwo Ochotniczej Straży Ogniowej w Pruszkowie i Żbikowie powstało z inicjatywy hr. Antoniego Potulickiego – z jednej strony jako pierwsza profesjonalna straż pożarna w Pruszkowie, z drugiej jako przykrywka dla działalności niepodległościowej. Zgodę ze strony władz rosyjskich komitet założycielski uzyskał w maju 1911 roku, a 25 sierpnia 1912 odbyła się uroczystość poświęcenia sztandaru jednostki. Straż ogniowa utrzymywana była w dużej mierze dzięki wsparciu finansowemu i rzeczowemu jej pierwszego prezesa hr. Potulickiego, który przekazał teren w obrębie swojej posiadłości z przeznaczeniem na plac ćwiczeniowy. Na Żbikowie to samo uczynił p. Orłowski, przekazując na rzecz straży plac mieszczący się na jego podwórzu. Funkcję pierwszego komendanta pruszkowsko-żbikowskiej straży pełnił Józef Troetzer. Fotografie pochodzą ze zbiorów Książnicy Pruszkowskiej.

Archiwalne fotografie:

Straż ogniowa przy kościele św. Kazimierza...

Straż ogniowa przy kościele św. Kazimierza...

  • Rok: ok. 1912-1914
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Straż ogniowa przy wieży do ćwiczeń ufundowanej przez hr. Antoniego Potulickiego...

Straż ogniowa przy wieży do ćwiczeń ufundowanej przez hr. Antoniego Potulickiego...

  • Rok: ok. 1912-1914
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Towarzystwo Ochotniczej Straży Ogniowej w Pruszkowie i Żbikowie w pełnym składzie...

Towarzystwo Ochotniczej Straży Ogniowej w Pruszkowie i Żbikowie w pełnym składzie...

  • Rok: ok. 1912-1914
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Ćwiczenia Straży Ogniowej...

Ćwiczenia Straży Ogniowej...

Sprzęt pożarniczy...

Sprzęt pożarniczy...

Troetzer Józef (1866-1937) - pierwszy naczelnik Straży Ogniowej...

Troetzer Józef (1866-1937) - pierwszy naczelnik Straży Ogniowej...

Jan Szczepkowski - jeden z inicjatorów powstania Straży...

Jan Szczepkowski - jeden z inicjatorów powstania Straży...

Wycinki z międzywojennej prasy pruszkowskiej:

„Echo Pruszkowskie” nr 2, 20 V 1923...

„Echo Pruszkowskie” nr 2, 20 V 1923...

„Echo Pruszkowskie” nr 19, 7 XII 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 19, 7 XII 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 13, 7 IX 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 13, 7 IX 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 10, 20 VII 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 10, 20 VII 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 8, 15 VI 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 8, 15 VI 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 6, 18 V 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 6, 18 V 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 4, 13 IV 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 4, 13 IV 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 3, 23 III 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 3, 23 III 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 3, 23 III 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 3, 23 III 1924...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 6 IX 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 6 IX 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 9, 3 V 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 9, 3 V 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 9, 3 V 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 9, 3 V 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 6 IX 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 6 IX 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 7, 4 IV 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 7, 4 IV 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 2, 18 I 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 2, 18 I 1925...

„Echo Pruszkowskie” nr 1, 1 XI 1926...

„Echo Pruszkowskie” nr 1, 1 XI 1926...

„Echo Pruszkowskie” nr 9, 19 VI 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 9, 19 VI 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 9, 19 VI 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 9, 19 VI 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 7, 15 V 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 7, 15 V 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 6, 1 V 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 6, 1 V 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 3, 20 II 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 3, 20 II 1927...

„Echo Pruszkowskie” nr 16, 19 VIII 1928...

„Echo Pruszkowskie” nr 16, 19 VIII 1928...

„Echo Pruszkowskie” nr 17, 9 IX 1928...

„Echo Pruszkowskie” nr 17, 9 IX 1928...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 5 VIII 1928...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 5 VIII 1928...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 5 VIII 1928...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 5 VIII 1928...

„Głos Pruszkowa” nr 16, 29 IX 1929...

„Głos Pruszkowa” nr 16, 29 IX 1929...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 25 VIII 1929...

„Echo Pruszkowskie” nr 14, 25 VIII 1929...

„Głos Pruszkowa” nr 10, 16 VI 1929...

„Głos Pruszkowa” nr 10, 16 VI 1929...

„Głos Pruszkowa” nr 7, 21 IV 1929...

„Głos Pruszkowa” nr 7, 21 IV 1929...

„Echo Pruszkowskie” nr 5, 10 III 1929...

„Echo Pruszkowskie” nr 5, 10 III 1929...

„Głos Pruszkowa” nr 6, 20 VII 1930...

„Głos Pruszkowa” nr 6, 20 VII 1930...

„Głos Pruszkowa” nr 5, 1 VI 1930...

„Głos Pruszkowa” nr 5, 1 VI 1930...

„Głos Pruszkowa” nr 4, 11 V 1930...

„Głos Pruszkowa” nr 4, 11 V 1930...

„Głos Pruszkowa” nr 9, 30 IX 1934...

„Głos Pruszkowa” nr 9, 30 IX 1934...

„Głos Pruszkowa” nr 6, 24 VI 1934...

„Głos Pruszkowa” nr 6, 24 VI 1934...

„Głos Pruszkowa” nr 16, 6 X 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 16, 6 X 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 16, 6 X 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 16, 6 X 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 11, 4 VIII 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 11, 4 VIII 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 10, 7 VII 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 10, 7 VII 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 10, 7 VII 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 10, 7 VII 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 6, 3 V 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 6, 3 V 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 5, 21 IV 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 5, 21 IV 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 3, 10 III 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 3, 10 III 1935...

„Głos Pruszkowa” nr 20, 29 XI 1936...

„Głos Pruszkowa” nr 20, 29 XI 1936...

„Głos Pruszkowa” nr 16, 20 IX 1936...

„Głos Pruszkowa” nr 16, 20 IX 1936...

„Głos Pruszkowa” nr 10, 21 VI 1936...

„Głos Pruszkowa” nr 10, 21 VI 1936...

„Głos Pruszkowa” nr 4, 1 III 1936...

„Głos Pruszkowa” nr 4, 1 III 1936...

„Głos Pruszkowa” nr 7, 11 IV 1937...

„Głos Pruszkowa” nr 7, 11 IV 1937...

„Głos Pruszkowa” nr 7, 11 IV 1937...

„Głos Pruszkowa” nr 7, 11 IV 1937...

"Głos Pruszkowa" nr 17-18, 1937...

"Głos Pruszkowa" nr 17-18, 1937...

„Głos Pruszkowa” nr 15, 25 IX 1938...

„Głos Pruszkowa” nr 15, 25 IX 1938...

„Głos Pruszkowa” nr 12, 21 VIII 1938...

„Głos Pruszkowa” nr 12, 21 VIII 1938...

„Głos Pruszkowa” nr 8, 5 VI 1938...

„Głos Pruszkowa” nr 8, 5 VI 1938...

„Głos Pruszkowa” nr 3, 6 III 1938...

„Głos Pruszkowa” nr 3, 6 III 1938...

  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Opis: Samochód służbowy i dumni pracownicy przed budynkiem biurowca fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki

Fabryka obrabiarek Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki

Stowarzyszenie Mechaników Polskich w Ameryce powstało w 1919 roku z inicjatywy Koła Studentów Wydziału Rzemieślniczego na Uniwersytecie w Toledo w stanie Ohio z myślą o pomocy w odbudowie zniszczonego podczas I wojny światowej przemysłu metalowego w Polsce. W 1920 roku przedstawiciele stowarzyszenia kupili pozostałości zniszczonej podczas wojny Fabryki Józefa Troetzera w Pruszkowie, którą następnie przebudowano i uruchomiono tam produkcję nowoczesnych tokarek oraz frezarek. W 1936 roku znajdująca się nieopodal dworca kolejowego fabryka zatrudniała już 760 pracowników i eksportowała swoje produkty do kilku europejskich krajów. Przybycie do Pruszkowa reemigrantów z Ameryki przyniosło też nieoczekiwany impuls dla życia kulturalnego miasta. W międzywojennym Pruszkowie kultywowali oni przywiezioną zza oceanu miłość do nowoczesnych strojów, muzyki jazzowej i kina. W czasie II wojny światowej załoga fabryki, którą przekształcono w filię zakładów „Waverna”, pracowała w niej w charakterze przymusowych robotników, a latem 1944 roku została wywieziona na teren III Rzeszy na roboty przymusowe. W nocy z 16 na 17 stycznia 1945 roku wycofujący się z Pruszkowa Niemcy wysadzili zabudowania fabryki. Po wojnie odbudowane i znacjonalizowane zakłady, którym nadano nazwę Zakładów Przemysłowych „1 maja”, działały na terenie Pruszkowa do lat 90. W 2016 roku zabudowania jednej z najsłynniejszych pruszkowskich fabryk zburzono.

Wydana przez Stowarzyszenie pocztówka zachęcająca do reemigracji, l. 20...

Wydana przez Stowarzyszenie pocztówka zachęcająca do reemigracji, l. 20...

Wydana przez Stowarzyszenie pocztówka zachęcająca do reemigracji, l. 20...

Wydana przez Stowarzyszenie pocztówka zachęcająca do reemigracji, l. 20...

Wnętrze jednej z fabrycznych hal...

Wnętrze jednej z fabrycznych hal...

  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Wnętrze jednej z fabrycznych hal...

Wnętrze jednej z fabrycznych hal...

  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Uroczystość otwarcia hali mechanicznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

Uroczystość otwarcia hali mechanicznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

  • Rok: 11 XI 1934
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Uroczystość otwarcia hali mechanicznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

Uroczystość otwarcia hali mechanicznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

  • Rok: 11 XI 1934
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Pracownicy nowo otwartej hali mechanicznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

Pracownicy nowo otwartej hali mechanicznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

  • Rok: 1935
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Pracownicy administracji fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

Pracownicy administracji fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

  • Rok: 1935
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Samochód służbowy i dumni pracownicy przed budynkiem biurowca fabryki Stowarzyszenia Mechaników Pols...

Samochód służbowy i dumni pracownicy przed budynkiem biurowca fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Pracownicy biura kontroli fabrycznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

Pracownicy biura kontroli fabrycznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

  • Rok: 1935
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Pracownicy biura kontroli fabrycznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

Pracownicy biura kontroli fabrycznej fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki...

  • Rok: 1935
  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Pracownicy fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki prawdopodobnie podczas ćwiczeń OPLGa...

Pracownicy fabryki Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki prawdopodobnie podczas ćwiczeń OPLGaz...

  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Edward Ciborowski, w tle budynek biura konstrukcyjnego...

Edward Ciborowski, w tle budynek biura konstrukcyjnego...

  • Źródło: Archiwum Woydy/Książnica Pruszkowska

Reklama fabryki, "Mechanik", grudzień 1926...

Reklama fabryki, "Mechanik", grudzień 1926...

  • Rok: 1926
  • Źródło: Biblioteka Narodowa/Polona

Reklama fabryki, "Mechanik", luty 1924...

Reklama fabryki, "Mechanik", luty 1924...

  • Rok: 1924
  • Źródło: Biblioteka Narodowa/Polona

Reklama fabryki, "Mechanik", lipiec 1922...

Reklama fabryki, "Mechanik", lipiec 1922...

  • Rok: 1922
  • Źródło: Biblioteka Narodowa/Polona
  • Źródło: Pruszkowskie Towarzystwo Kulturalno Naukowe
  • Rok: ok. 1900

Opis: Szpital kolejowy w budowie

Loterie na rzecz budowy Kościoła św. Kazimierza

Budowę kościoła św. Kazimierza według projektu Czesława Domaniewskiego rozpoczęto w 1907 roku, ale pierwsze nabożeństwo w nieukończonej jeszcze świątyni odprawiono dopiero w 1923 roku. Ostatecznie jej budowę zakończono dopiero w 1982 roku, kiedy wieże kościoła zwieńczyły strzeliste hełmy. W okresie międzywojennym w parku „Sokoła” odbywały się festyny, loterie i zabawy z licznymi atrakcjami, które miały zachęcić pruszkowian do przekazywania datków na rzecz dokończenia budowy kościoła. Archiwalne fotografie pochodzą ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich, a afisze zapraszające na loterie ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.

Loteria fantowa na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza...

Loteria fantowa na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza...

  • Rok: 1933
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Komitet organizacyjny loterii fantowej na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza. W środku ks. probosz...

Komitet organizacyjny loterii fantowej na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza. W środku ks. proboszcz Edward Tyszka, po prawej H. Zaborska...

  • Rok: 1933
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Loteria fantowa na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza...

Loteria fantowa na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza...

  • Rok: 1933
  • Autor: Maria Zaborska
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Afisz zapraszający na zabawę na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza...

Afisz zapraszający na zabawę na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza...

  • Rok: 1926
  • Źródło: Biblioteka Narodowa/Polona

Afisz zapraszający na zabawę na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza...

Afisz zapraszający na zabawę na rzecz budowy kościoła św. Kazimierza...

  • Rok: ok. 1933
  • Źródło: Biblioteka Narodowa/Polona

W 1890 roku Zarząd Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej wykupił położony wzdłuż linii drogi żelaznej 32-hektarowy teren, na którym powstały uruchomione w 1897 roku Warsztaty Naprawy Wagonów Towarowych. Do Żbikowa zaczęli ściągać przeniesieni z ul. Chmielnej w Warszawie robotnicy z rodzinami, a wraz z nimi pracownicy wykwalifikowani oraz inteligencja techniczna – majstrowie, inżynierowie, a w późniejszym okresie także pedagodzy, którzy już na miejscu kształcili kolejne pokolenie pracowników Drogi. Od wczesnych lat 70. XIX w., kiedy Leopold Kronenberg wykupił pakiet kontrolny akcji przedsiębiorstwa, aż do 1911 r., kiedy władze carskie kolej znacjonalizowały, Towarzystwo Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej funkcjonowało jako kuźnia polskich kadr technicznych, z której wychodzili nie tylko świetni inżynierowie, ale także oddani działacze społeczni i oświatowi. W ciągu kilku zaledwie lat rubieże wsi Żbików zamieniły się w prężnie rozwijającą się dzielnicę robotniczą zwaną przez jego nowych mieszkańców Żbikówkiem. Wzdłuż biegnących równolegle do murów Warsztatów ulic – dzisiejszej Narodowej, Mickiewicza i Szkolnej – wznosiło się coraz więcej murowanych kamienic czynszowych, a ul. Główna (dzisiejsza 3 Maja) stała się lokalnym centrum usług i handlu. W 1900 r. na obrzeżach Warsztatów powstała dla dzieci kolejarzy i pracowników zakładu nowoczesna szkoła, a w wybudowanym ok. 1900 r. neogotyckim budynku, stojącym do dziś przy ul. Broniewskiego, z inicjatywy społecznika i pracownika warsztatów inż. Emila Schönfelda utworzono Szpital Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Przy warsztatach działała też biblioteka, sklep kooperatywy kolejarskiej oraz dom ludowy, tzw. „Szwajcarnia”. Nowopowstała dzielnica tętniła życiem. W październiku 1914 r. Warsztaty zostały w dużej części zniszczone w wyniku ostrzału artyleryjskiego, a w lipcu 1915 r. zostały one rozgrabione i wysadzone w powietrze przez armię rosyjską. Razem z wycofującą się armią przymusowo „ewakuowani” zostali pracownicy Warsztatów razem z rodzinami. Niemal 2 tysiące osób trafiło do na wygnanie do Kriukowa nad Dnieprem, Charkowa, Kijowa, Jekaterynosławia i Moskwy.

Gmach administracji Warsztatów zbudowany w 1899 r. według projektu Czesława Domaniewskiego...

Gmach administracji Warsztatów zbudowany w 1899 r. według projektu Czesława Domaniewskiego...

  • Rok: 1908
  • Źródło: "Przegląd Techniczny" 1908, nr 7

Gmach administracji Warsztatów zbudowany w 1899 r. według projektu Czesława Domaniewskiego...

Gmach administracji Warsztatów zbudowany w 1899 r. według projektu Czesława Domaniewskiego...

  • Rok: 1908
  • Źródło: "Przegląd Techniczny" 1908, nr 7

Plan gmachu administracji Warsztatów zbudowany w 1899 r. według projektu Czesława Domaniewskiego...

Plan gmachu administracji Warsztatów zbudowany w 1899 r. według projektu Czesława Domaniewskiego...

  • Rok: 1908
  • Źródło: "Przegląd Techniczny" 1908, nr 7

Fotografia gmachu administracji Warsztatów z książki W. Depnera "Wycieczka koleją wiedeńską" (Warsza...

Fotografia gmachu administracji Warsztatów z książki W. Depnera "Wycieczka koleją wiedeńską" (Warszawa 1904)...

  • Źródło: Biblioteka Narodowa/Polona

Gmach administracji Warsztatów zbudowany w 1899 r. według projektu Czesława Domaniewskiego...

Gmach administracji Warsztatów zbudowany w 1899 r. według projektu Czesława Domaniewskiego...

  • Źródło: L. Hass, M. Lech, "Dzieje Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Pruszkowie", 1969

Warsztaty Kolejowe...

Warsztaty Kolejowe...

  • Źródło: L. Hass, M. Lech, "Dzieje Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Pruszkowie", 1969

Zniszczone podczas I wojny światowej hale naprawcze i wieża ciśnień (po lewej) ...

Zniszczone podczas I wojny światowej hale naprawcze i wieża ciśnień (po lewej) ...

  • Rok: 1912
  • Źródło: "Tygodnik Ilustrowany"

Początek sypania kopca Kościuszki - w tle zniszczony teren warsztatów...

Początek sypania kopca Kościuszki - w tle zniszczony teren warsztatów...

  • Rok: 1917
  • Źródło: Książnica Pruszkowska

Szpital kolejowy w budowie...

Szpital kolejowy w budowie...

  • Rok: ok. 1900
  • Źródło: Pruszkowskie Towarzystwo Kulturalno Naukowe

Szpital kolei wiedeńskiej w Żbikowie...

Szpital kolei wiedeńskiej w Żbikowie...

  • Rok: 1905
  • Źródło: A. Wetler "Szpital Szpital Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej na Stacji Żbików dla Nieszczęśliwych Wypadków" (1905)

Plan Szpitala kolei wiedeńskiej w Żbikowie...

Plan Szpitala kolei wiedeńskiej w Żbikowie...

Plan Szpitala kolei wiedeńskiej w Żbikowie...

Plan Szpitala kolei wiedeńskiej w Żbikowie...

Plan Szpitala kolei wiedeńskiej w Żbikowie...

Plan Szpitala kolei wiedeńskiej w Żbikowie...

Papiernia, ok. 1900 r....

Papiernia, ok. 1900 r....

Waga kolejowa...

Waga kolejowa...

  • Źródło: Książnica Pruszkowska

Siedziba szkoły kolejowej przy ul. Szkolnej...

Siedziba szkoły kolejowej przy ul. Szkolnej...

  • Źródło: Książnica Pruszkowska

Stanisław Michalski - wybitny pedagog, organizator szkoły kolejowej w Żbikówku...

Stanisław Michalski - wybitny pedagog, organizator szkoły kolejowej w Żbikówku...

Odezwa pracowników Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej...

Odezwa pracowników Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej...

  • Rok: 1905
  • Źródło: Polona

„Wędrowiec” 1906 nr 49...

„Wędrowiec” 1906 nr 49...

„Wędrowiec” 1906 nr 49...

„Wędrowiec” 1906 nr 49...

„Wędrowiec” 1906 nr 49...

„Wędrowiec” 1906 nr 49...

Dr Aleksander Wolfram - wieloletni lekarz kolejowy...

Dr Aleksander Wolfram - wieloletni lekarz kolejowy...

  • Źródło: Książnica Pruszkowska

Leonard Ucieszyński...

Leonard Ucieszyński...

  • Źródło: Zbiory Ligii Kosno-Gębki

Tomasz Kurowski - stolarz...

Tomasz Kurowski - stolarz...

Mikołaj Archipow...

Mikołaj Archipow...

Michał Lasocki - ślusarz...

Michał Lasocki - ślusarz...

Antoni Boenisch - pracownik działu mechanicznego...

Antoni Boenisch - pracownik działu mechanicznego...

Fabryka ołówków St. Majewski i S-ka – działalność społeczna

Po odbudowie fabryki w pierwszych latach po zakończeniu Wielkiej Wojny rozpoczął się okres rozkwitu i największej prosperity pruszkowskiego zakładu. Fabryka pod kierownictwem Leszka Majewskiego i Ziemomysła Zaborskiego zatrudniała w międzywojniu ok. 300 pracowników, a jej wyroby zdobywały laury na międzynarodowych targach, m.in. na wystawie światowej w Paryżu w 1937 roku ołówek Polonia został uznany za najlepszy ołówek na świecie. Właściciele oraz pracownicy fabryki brali aktywny udział w społecznym życiu miasta. Na terenie zakładu działały oddziały ogólnopolskich i miejscowych organizacji społecznych, m.in. Fabryczna Ochotnicza Straż Pożarna, Liga Ochrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej, Liga Morska i Kolonialna, Związek Obrony Kresów Zachodnich, a w przyfabrycznej świetlicy kwitło życie kulturalne. Fotografie dokumentujące działalność społeczną pracowników fabryki zachowały się w rodzinnym archiwum Krystyny i Zdzisława Zaborskich. Wszystkie informacje na temat jej dziejów pochodzą z wyczerpującej monografii „Historia fabryki ołówków St. Majewski w Pruszkowie 1889-1948” (Książnica Pruszkowska 2016).

Fabryczna Ochotnicza Straż Pożarna
Oddział Fabrycznej Straży Pożarnej liczył około 20 strażaków. Jej komendantami byli kolejno p. Olechowski, p. Bocian i Stefan Wiśniewski (kierownik warsztatu mechanicznego fabryki ołówków). Przyfabryczny oddział czuwał nie tylko nad bezpieczeństwem zakładu, ale pomagał także w gaszeniu pożarów na terenie miasta.

Strażacy z Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej przy fabryce St. Majewski i S-ka...

Strażacy z Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej przy fabryce St. Majewski i S-ka...

  • Rok: 1938
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Strażacy z Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej przy fabryce St. Majewski i S-ka pod figurą Matki ...

Strażacy z Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej przy fabryce St. Majewski i S-ka pod figurą Matki Boskiej przy bramie do fabryki przy ul. Ołówkowej...

  • Rok: 1938
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Komendant Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej Stefan Wiśniewski. W 1944 r. został zamordowany prz...

Komendant Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej Stefan Wiśniewski. W 1944 r. został zamordowany przez Niemców w Zaborowie...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Andrzej Stelmachowski i Komendant Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej Stefan Wiśniewski pod figur...

Andrzej Stelmachowski i Komendant Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej Stefan Wiśniewski pod figurą Matki Boskiej przy bramie do fabryki ołówków przy ul. Ołówkowej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Drużynowy Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej Stanisław Skowronek...

Drużynowy Fabrycznej Ochotniczej Straży Pożarnej Stanisław Skowronek...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Komendant FOSP Stefan Wiśniewski prowadzi poczet sztandarowy podczas pochodu, ze sztandarem z emblem...

Komendant FOSP Stefan Wiśniewski prowadzi poczet sztandarowy podczas pochodu, ze sztandarem z emblematem fabryki St. Majewski i S-ka drużynowy Stanisław Skowronek...

  • Rok: 1938
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Komendant FOSP Stefan Wiśniewski prowadzi poczet sztandarowy podczas pochodu, ze sztandarem z emblem...

Komendant FOSP Stefan Wiśniewski prowadzi poczet sztandarowy podczas pochodu, ze sztandarem z emblematem fabryki St. Majewski i S-ka drużynowy Stanisław Skowronek...

  • Rok: 1938
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Komendant FOSP Stefan Wiśniewski prowadzi poczet sztandarowy podczas pochodu, ze sztandarem z emblem...

Komendant FOSP Stefan Wiśniewski prowadzi poczet sztandarowy podczas pochodu, ze sztandarem z emblematem fabryki St. Majewski i S-ka drużynowy Stanisław Skowronek...

  • Rok: 1938
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Poczet sztandarowy FOSP przy fabryce St. Majewski i S-ka...

Poczet sztandarowy FOSP przy fabryce St. Majewski i S-ka...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Przyfabryczne koło Związku Obrony Kresów Zachodnich
W fabryce prężnie działało także koło Związku Obrony Kresów Zachodnich – założonej w 1921 roku przez działaczy Komitetu Obrony Górnego Śląska organizacji patriotycznej, a w 1934 roku przekształconej w Polski Związek Zachodni. Członkowie koła finansowali m.in. kolonie letnie w Komorowie i Milanówku dla polskich dzieci ze Śląska. Przewodniczącym koła w latach 30. był Ziemomysł Zaborski.

Kolonia letnia ZOKZ w Komorowie dla dzieci z terenów niemieckich Górnego Śląska. Stoi instruktor Kaz...

Kolonia letnia ZOKZ w Komorowie dla dzieci z terenów niemieckich Górnego Śląska. Stoi instruktor Kazimierz Wrzesień...

  • Rok: Lata 30.
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Kolonia letnia ZOKZ w Komorowie dla dzieci z terenów niemieckich Górnego Śląska. Stoi instruktor Kaz...

Kolonia letnia ZOKZ w Komorowie dla dzieci z terenów niemieckich Górnego Śląska. Stoi instruktor Kazimierz Wrzesień...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Kolonia letnia ZOKZ w Komorowie dla dzieci z terenów niemieckich Górnego Śląska...

Kolonia letnia ZOKZ w Komorowie dla dzieci z terenów niemieckich Górnego Śląska...

  • Rok: Lata 30.
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Kolonia letnia ZOKZ w Komorowie dla dzieci z terenów niemieckich Górnego Śląska...

Kolonia letnia ZOKZ w Komorowie dla dzieci z terenów niemieckich Górnego Śląska...

  • Rok: Lata 30.
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Dzieci ze Śląska na kolonii letniej w Milanówku zorganizowanej w 1936 r. przez przyfabryczne koło ZO...

Dzieci ze Śląska na kolonii letniej w Milanówku zorganizowanej w 1936 r. przez przyfabryczne koło ZOKZ...

  • Rok: 1936
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Koło Fabryczne Ligi Morskiej i Kolonialnej
Liga Morska i Kolonialna działała w Polsce w latach 1918-1939. W pruszkowskim kole, założonym przy fabryce ołówków w 1936 roku, zrzeszonych było ok. 300 pracowników zakładu, wśród nich Leszek Majewski, Leon Kalinowski, Stanisław Skowronek oraz Kazimierz Wrzesień.

Poczet sztandarowy Fabrycznego Koła Ligi Morskiej i Kolonialnej podczas pochodu trzeciomajowego...

Poczet sztandarowy Fabrycznego Koła Ligi Morskiej i Kolonialnej podczas pochodu trzeciomajowego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Fabryczne Koło Ligi Morskiej i Kolonialnej. W poczcie sztandarowym Stanisław Skowronek, Leon Kalinow...

Fabryczne Koło Ligi Morskiej i Kolonialnej. W poczcie sztandarowym Stanisław Skowronek, Leon Kalinowski i Kazimierz Wrzesień...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Samochód propagandowy Fabrycznego Koła Ligi Morskiej i Kolonialnej podczas defilady...

Samochód propagandowy Fabrycznego Koła Ligi Morskiej i Kolonialnej podczas defilady...

  • Rok: 1938
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Rok: Lata 30.

Opis: Hipolit Wall w "Jasełkach" w wykonaniu teatru amatorskiego działającego w świetlicy fabryki ołówków St. Majewski i S-ka

Fabryka ołówków St. Majewski i S-ka – Kultura i sport

Dyrektor fabryki Leszek Majewski dokładał starań, aby zapewnić swoim pracownikom możliwość aktywnego spędzania czasu wolnego od pracy. W fabryce kwitło życie kulturalne i sportowe. Od początku lat 20. na terenie zakładu funkcjonowała finansowana z jego środków świetlica, w której mieściły się sale gimnastyczna oraz koncertowo-teatralna, a także przyfabryczna biblioteka. Przy świetlicy działał  między innymi amatorski teatr, chór, orkiestra dęta oraz klub mandolinistów.

Chór fabryczny działający w zakładzie St. Majewski i S-ka, w środku siedzi dyrygent Stanisław Reszke...

Chór fabryczny działający w zakładzie St. Majewski i S-ka, w środku siedzi dyrygent Stanisław Reszke...

  • Rok: Lata 30.
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Chór fabryczny działający w zakładzie St. Majewski i S-ka, w środku siedzi dyrygent Stanisław Reszke...

Chór fabryczny działający w zakładzie St. Majewski i S-ka, w środku siedzi dyrygent Stanisław Reszke...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Chór fabryczny działający w zakładzie St. Majewski i S-ka, w środku siedzi dyrygent Stanisław Reszke...

Chór fabryczny działający w zakładzie St. Majewski i S-ka, w środku siedzi dyrygent Stanisław Reszke...

  • Rok: Lata 30.
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Orkiestra fabryczna działająca przy zakładzie St. Majewski i S-ka pod kierownictwem J. Łukasika...

Orkiestra fabryczna działająca przy zakładzie St. Majewski i S-ka pod kierownictwem J. Łukasika...

  • Rok: 1938
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Zespół mandolinistów-rewelersów w świetlicy fabryki ołówków...

Zespół mandolinistów-rewelersów w świetlicy fabryki ołówków...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Członkowie koła dramatycznego działającego przy fabryce ołówków St. Majewski i S-ka...

Członkowie koła dramatycznego działającego przy fabryce ołówków St. Majewski i S-ka...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Członkowie koła dramatycznego działającego przy fabryce ołówków St. Majewski i S-ka...

Członkowie koła dramatycznego działającego przy fabryce ołówków St. Majewski i S-ka...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Scena teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Scena teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Spektakl teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Hipolit Wall w "Jasełkach" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

Hipolit Wall w "Jasełkach" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

"Jasełka" w wykonaniu teatru amatorskiego przy świetlicy fabrycznej...

  • Rok: Lata 30.
  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Sport
W mieszczącej się w fabrycznej świetlicy sali gimnastycznej odbywały się zajęcia gimnastyczne dla kobiet. Z inicjatywy Ziemomysła Zaborskiego powołano także Klub Sportowy „Ołówkowia” podzielony na sekcje lekkoatletyczną, piłkarską i kolarską, która funkcjonowała także jako Zakładowe Koło Cyklistów, podlegające jednocześnie pod Pruszkowskie Towarzystwo Cyklistów.

Zwycięzca w wyścigu kolarskim Hipolit Wall z trofeum...

Zwycięzca w wyścigu kolarskim Hipolit Wall z trofeum...

  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Członkowie klubu sportowego "Ołówkowia" po zakończeniu biegu ulicznego. Na fotografii: Władysław Gro...

Członkowie klubu sportowego "Ołówkowia" po zakończeniu biegu ulicznego. Na fotografii: Władysław Grobelny, Jan Grobelny, Zygmunt Irenberg, Józef Kubowiak, Stefan Prusak, Hipolit Wall...

  • Rok: 3 V 1935
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Sekcja piłkarska klubu sportowego "Ołówkowia" ...

Sekcja piłkarska klubu sportowego "Ołówkowia" ...

  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Sekcja piłkarska klubu sportowego "Ołówkowia" ...

Sekcja piłkarska klubu sportowego "Ołówkowia" ...

  • Autor: Ziemomysł Zaborski
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Start biegu ulicznego na 3 km zorganizowanego w ramach obchodów święta 3 maja, na pierwszym planie z...

Start biegu ulicznego na 3 km zorganizowanego w ramach obchodów święta 3 maja, na pierwszym planie zawodnicy z emblematami fabryki ołówków St. Majewskiego i S-ka...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Zespół gimnastyczny prowadzony przez Felicję Wasiakową w świetlicy fabrycznej...

Zespół gimnastyczny prowadzony przez Felicję Wasiakową w świetlicy fabrycznej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Zespół gimnastyczny prowadzony przez Felicję Wasiakową w świetlicy fabrycznej...

Zespół gimnastyczny prowadzony przez Felicję Wasiakową w świetlicy fabrycznej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Zespół gimnastyczny prowadzony przez Felicję Wasiakową w świetlicy fabrycznej...

Zespół gimnastyczny prowadzony przez Felicję Wasiakową w świetlicy fabrycznej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Zespół gimnastyczny prowadzony przez Felicję Wasiakową w świetlicy fabrycznej...

Zespół gimnastyczny prowadzony przez Felicję Wasiakową w świetlicy fabrycznej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Komisja sędziowska fabrycznego Koła Cyklistów podczas rajdu...

Komisja sędziowska fabrycznego Koła Cyklistów podczas rajdu...

  • Źródło: Zbiory Stanisława Skowronka

Fabryka ołówków St. Majewski i S-ka (1894-1918)

Fabryka Towarzystwa Udziałowego Wyrobu Ołówków, później przemianowanego na Towarzystwo Akcyjne Fabryk Ołówków St. Majewski i S-ka, działała w Pruszkowie w budynkach dawnej odlewni żelaza Adolfa Rothsteina od 1894 r. Doskonała koniunktura oraz innowacje technologiczne wprowadzone przez założycieli fabryki zapewniły fabryce europejską renomę i pozwoliły na szybką rozbudowę fabryki.

Pochodząca z folderu reklamowego grafika przedstawiająca fabrykę ołówków...

Pochodząca z folderu reklamowego grafika przedstawiająca fabrykę ołówków...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Plan fabryki ołówków...

Plan fabryki ołówków...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Fabryka St. Majewski i S-ka po przeniesieniu siedziby do Pruszkowa...

Fabryka St. Majewski i S-ka po przeniesieniu siedziby do Pruszkowa...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Budynek dawnej odlewni Rothsteina...

Budynek dawnej odlewni Rothsteina...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Widok na fabrykę po rozbudowie w latach 1910-1912. Uruchomienie nowej maszyny parowej wymagało dobud...

Widok na fabrykę po rozbudowie w latach 1910-1912. Uruchomienie nowej maszyny parowej wymagało dobudowania nowej kotłowni z wyższy kominem i chłodni kominowej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Widok na fabrykę po rozbudowie w latach 1910-1912. Uruchomienie nowej maszyny parowej wymagało dobud...

Widok na fabrykę po rozbudowie w latach 1910-1912. Uruchomienie nowej maszyny parowej wymagało dobudowania nowej kotłowni z wyższy kominem i chłodni kominowej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Widok na fabrykę po rozbudowie w latach 1910-1912. Uruchomienie nowej maszyny parowej wymagało dobud...

Widok na fabrykę po rozbudowie w latach 1910-1912. Uruchomienie nowej maszyny parowej wymagało dobudowania nowej kotłowni z wyższy kominem i chłodni kominowej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Przed fabryką...

Przed fabryką...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Budynek (od strony zachodniej) zagospodarowany na fabrykę igieł, z lewej dobudówka z kotłownią i sił...

Budynek (od strony zachodniej) zagospodarowany na fabrykę igieł, z lewej dobudówka z kotłownią i siłownią...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Rodzina Zaborskich w swoim mieszkaniu. Stoi Ziemomysł Zaborski, siedzą: Maria z Majewskich, młody Wo...

Rodzina Zaborskich w swoim mieszkaniu. Stoi Ziemomysł Zaborski, siedzą: Maria z Majewskich, młody Wojsław i Józef Zaborscy...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Wnętrze gabinetu dyrektora...

Wnętrze gabinetu dyrektora...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Załoga fabryki przed budynkiem biurowym...

Załoga fabryki przed budynkiem biurowym...

  • Rok: 1910
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Parter budynku głównego, między 1895 a 1900 r., na pierwszym planie stemplarki...

Parter budynku głównego, między 1895 a 1900 r., na pierwszym planie stemplarki...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Parter budynku głównego - oddział stemplarek w wykańczalni między 1895 a 1900 r....

Parter budynku głównego - oddział stemplarek w wykańczalni między 1895 a 1900 r....

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Wnętrze hali produkcyjnej w budynku głównym, I piętro, między 1894-1899 r....

Wnętrze hali produkcyjnej w budynku głównym, I piętro, między 1894-1899 r....

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Młynownia w pierwszym okresie istnienia fabryki, z lewej beczki do szlamowania glinki, z prawej młyn...

Młynownia w pierwszym okresie istnienia fabryki, z lewej beczki do szlamowania glinki, z prawej młyny do ucierania masy grafitowej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Piętro budynku głównego, pakowalnia, między 1907-1914...

Piętro budynku głównego, pakowalnia, między 1907-1914...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Pierwsza maszyna parowa napędzająca fabrykę - wyprodukowana w 1883 i rok później zainstalowana w Pru...

Pierwsza maszyna parowa napędzająca fabrykę - wyprodukowana w 1883 i rok później zainstalowana w Pruszkowie. Funkcjonowała do 1911 r....

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Nowa dwucylindrowa maszyna parowa o mocy 350 koni mechanicznych zainstalowana ok. 1911 roku. Została...

Nowa dwucylindrowa maszyna parowa o mocy 350 koni mechanicznych zainstalowana ok. 1911 roku. Została uszkodzona w trakcie ostrzału w 1914 r., uruchomiona ponownie po renowacji w 1922 r....

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Klejarnia...

Klejarnia...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Szlifiernia...

Szlifiernia...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Żłobiarka automatyczna...

Żłobiarka automatyczna...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Pakowaczki przy pracy...

Pakowaczki przy pracy...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Przy taśmie...

Przy taśmie...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Uczniowie szkoły dla pracowników fabryki...

Uczniowie szkoły dla pracowników fabryki...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Lekcja w szkole dla dzieci pracowników fabryki...

Lekcja w szkole dla dzieci pracowników fabryki...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Widok na fabrykę z okolic stacji kolejowej...

Widok na fabrykę z okolic stacji kolejowej...

  • Rok: ok. 1910
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ustawa Kasy Przezorności i Pomocy dla Pracujących w Tow. Akc. Fabr. Ołówków St. Majewski i S-ka
21 grudnia 1912 roku Wiceminister Handlu i Przemysłu zatwierdził ustawę powołującą Kasę Przezorności i Pomocy dla Pracujących w Towarzystwie Akcyjnym Fabryki Ołówków St. Majewski i S-ka. Ustawa ukazała się tego samego roku w języku polskim i rosyjskim. Oryginał pochodzi z biblioteki cyfrowej Polona przy Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Zniszczenia wojenne
W 1914 roku w wyniku niemieckiego ostrzału artyleryjskiego, którym jak się później okazało dowodził oficer związany z konkurencyjną dla fabryki Majewskiego firmą Faber, część zabudowań zakładu została zniszczona. Spłonął pawilon główny i willa właściciela Stanisława Majewskiego, częściowo zniszczony został komin oraz inne budynki fabryczne, m.in. graficiarnia. Na jesieni 1914 roku przystąpiono do naprawy zniszczeń, ale już rok później fabryka została ewakuowana na wschód.

Ziemomysł Zaborski na tle zniszczonej graficiarni...

Ziemomysł Zaborski na tle zniszczonej graficiarni...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Podziurawiona wybuchami granatów ściana graficiarni...

Podziurawiona wybuchami granatów ściana graficiarni...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Podziurawiona wybuchami granatów ściana graficiarni...

Podziurawiona wybuchami granatów ściana graficiarni...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Widok na zburzoną w 1914 r. fabrykę...

Widok na zburzoną w 1914 r. fabrykę...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Częściowo zniszczona podczas ostrzału wieża ciśnień przy spalonym budynku głównym...

Częściowo zniszczona podczas ostrzału wieża ciśnień przy spalonym budynku głównym...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Parter budynku głównego...

Parter budynku głównego...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Parter budynku głównego...

Parter budynku głównego...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Spalona siłownia fabryczna...

Spalona siłownia fabryczna...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Zniszczone portiernia i drewniany dom, w którym w latach 1895-1914 mieszkali pp. Zaborscy...

Zniszczone portiernia i drewniany dom, w którym w latach 1895-1914 mieszkali pp. Zaborscy...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Leszek Majewski w ruinach budynku głównego...

Leszek Majewski w ruinach budynku głównego...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Biała willa", stoją Józef Zaborski i Stanisław Majewski...

"Biała willa", stoją Józef Zaborski i Stanisław Majewski...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Wieża ciśnień i ruiny budynku fabrycznego...

Wieża ciśnień i ruiny budynku fabrycznego...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Wieża ciśnień i ruiny budynku fabrycznego...

Wieża ciśnień i ruiny budynku fabrycznego...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Biała willa" po ostrzale artyleryjskim...

"Biała willa" po ostrzale artyleryjskim...

  • Źródło: Ze zbiorów Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Na wygnaniu
W 1915 roku, kiedy Pruszków znalazł się pod okupacją rosyjską, fabrykę ewakuowano najpierw do Borysowa pod Berezyną, a następnie do Sławiańska w guberni charkowskiej. Funkcjonowała tam w młynie parowym braci Michajłowskich do 1917 roku, kiedy miasto opanowali bolszewicy. Fabrykę znacjonalizowano i przekształcono w zakłady „Chimugol”. Pracownicy fabryki wraz ze Stanisławem Majewskim wrócili do Polski w 1918 roku.

Siedziba ewakuowanej do Nowego Sławiańska fabryki ołówków, rys. Ludomir Zasacki ...

Siedziba ewakuowanej do Nowego Sławiańska fabryki ołówków, rys. Ludomir Zasacki ...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Budynek główny młyna parowego w Nowym Sławiańsku, w którym w latach 1915-1917 działała fabryka ołówk...

Budynek główny młyna parowego w Nowym Sławiańsku, w którym w latach 1915-1917 działała fabryka ołówków...

Budynek główny młyna parowego w Nowym Sławiańsku, w którym w latach 1915-1917 działała fabryka ołówk...

Budynek główny młyna parowego w Nowym Sławiańsku, w którym w latach 1915-1917 działała fabryka ołówków...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Fabryka ołówków w Nowym Sławiańsku...

Fabryka ołówków w Nowym Sławiańsku...

  • Rok: 1917
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ogólny widok na siedzibę fabryki ołówków ewakuowanej do Nowego Sławiańska na Ukrainie...

Ogólny widok na siedzibę fabryki ołówków ewakuowanej do Nowego Sławiańska na Ukrainie...

  • Rok: 1917
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Mieszkańcy Sławiańska...

Mieszkańcy Sławiańska...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ewakuowani do Nowego Sławiańska, czas odpoczynku. Siedzący na pniu Ludomir Zasacki (w białym garnitu...

Ewakuowani do Nowego Sławiańska, czas odpoczynku. Siedzący na pniu Ludomir Zasacki (w białym garniturze) i Ziemomysł Zaborski, pierwszy od prawej: Leszek Majewski...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ewakuowani do Nowego Sławiańska...

Ewakuowani do Nowego Sławiańska...

  • Rok: 1917
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Rodzina Majewskich w Nowym Sławiańsku, od lewej Stanisław i Leszek Majewscy, Ludomir Zasacki z żoną ...

Rodzina Majewskich w Nowym Sławiańsku, od lewej Stanisław i Leszek Majewscy, Ludomir Zasacki z żoną Bogną i córeczką Bożeną oraz Zdana...

  • Rok: 1916
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich
  • Rok: 1933

Opis: Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego

Liga Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej

Liga Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej była paramilitarną organizacją działającą w latach 1928-1939. Pruszkowskie koło LOPP powstało 11 maja 1933 roku. W skład Zarządu weszli: p. inż. Ziemomysł Zaborski (prezes), p. J. Winer, S. Koper, K. Ścieszka i dyr. L. Ostrowski. Jednym z pierwszych działań Koła było zorganizowanie Tygodnia LOPP, podczas którego urządzono m.in. pokazy odkażania terenu zagazowanego, kwestę uliczną oraz propagandowy pochód przez miasto. Zorganizowano także pięć kursów informacyjnych OPL-Gaz., w których łącznie wzięło udział 550 osób, oraz utworzono cztery drużyny odkażające, które wzięły udział w ćwiczeniach obrony przeciwgazowej. W działalność LOPP aktywnie włączyli się pracownicy Fabryki Ołówków oraz Elektrowni Okręgu Warszawskiego.­ Po 10 miesiącach działalności pruszkowski LOPP liczył już 564 członków.

XII. tydzień Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej. Na fotografii Stanisław Radomski (1. od ...

XII. tydzień Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej. Na fotografii Stanisław Radomski (1. od lewej), Wacław Kosiński (5. od lewej), Stefan Wiśniewski (6. od lewej), Ziemomysł Zaborski (7. od lewej), Wawrzyniec Szewczyk (1. od prawej)...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

XII. tydzień Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej. Na fotografii organizatorzy wydarzenia: ...

XII. tydzień Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej. Na fotografii organizatorzy wydarzenia: Stanisław Radomski (1. od lewej), Wacław Kosiński (5. od lewej), Stefan Wiśniewski (6. od lewej), Ziemomysł Zaborski (7. od lewej)...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

XII. tydzień Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej...

XII. tydzień Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Klub modelarski Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej. Stoją: Janusz Piorunowski (3. od lewe...

Klub modelarski Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej. Stoją: Janusz Piorunowski (3. od lewej), Juliusz Ostrowski (4. od lewej), Stanisław Radomski (6. od lewej); siedzą: Rozalia Gnoińska-Trzęsowska (1. od lewej), Józefa Lukaszewska-Bogaczewicz (2. od lewej)...

  • Rok: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Samochód "propagandowy" Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej...

Samochód "propagandowy" Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej...

  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

Ćwiczenia fabrycznych drużyn Ligi "OPL-Gaz" 1933-1937 na terenie fabryki ołówków Majewskiego...

  • Rok: 1933
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Defilada 3 maja 1938 r. na ulicy Kościuszki w Pruszkowie. Na czele grupy LOPP dyrektor Ziemomysł Zab...

Defilada 3 maja 1938 r. na ulicy Kościuszki w Pruszkowie. Na czele grupy LOPP dyrektor Ziemomysł Zaborski...

  • Rok: 1938
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Defilada 3 maja 1938 r. na ulicy Kościuszki w Pruszkowie. Na czele grupy LOPP dyrektor Ziemomysł Zab...

Defilada 3 maja 1938 r. na ulicy Kościuszki w Pruszkowie. Na czele grupy LOPP dyrektor Ziemomysł Zaborski...

  • Rok: 1938
  • Źródło: Zbiory Krystyny i Zdzisława Zaborskich
  • Rok: 1928

Opis: Reklama Kinoteatru Znicz ukazała się na łamach „Tygodnika Pruszkowskiego”

Klasycystyczny pałacyk mieszczący się w obecnym Parku im. Potulickich został zbudowany na początków XIX wieku prawdopodobnie według projektu Piotra Aignera. Zwany potocznie pałacykiem Potulickich w rzeczywistości na przestrzeni lat wielokrotnie zmieniał właścicieli. Byli wśród nich m.in. jeden z twórców Akademi Medykalno-Chirurgicznej w Warszawie i uczestnik insurekcji kościuszkowskiej Józef Czekierski, rosyjski kupiec, wspólnik Leopolda Kronenberga Jan Skwarcow czy warszawski bankier Jan Epstein. W 1877 roku warszawski bankier Jan Wołowski odkupił pruszkowski pałacyk, który po jego śmierci odziedziczyła jego córka Jadwiga, późniejsza hrabina Potulicka. Hrabia Antoni Potulicki – społecznik o wielkich dla Pruszkowa zasługach – mieszkał wraz z żoną w pałacyku w latach 1896-1921. Po jego śmierci hrabina przeprowadziła się do Warszawy, a pałacykiem aż do wybuchu II wojny światowej opiekował się Józef Rawicz. We wrześniu 1939 roku, po zajęciu Pruszkowa przez wojska niemieckie, w pałacyku urzędował komisarz miasta Walter Bock. Po wojnie mieściła się tam kolejno: Wojewódzka Rada Narodowa, Komitet Miejski PZPR, pogotowie ratunkowe, a od 1975 roku do dziś Urząd Stanu Cywilnego.

Projekt pałacyku w Pruszkowie, prawdopodobnie autorstwa architekta Piotra Aignera (1756-1841), pocho...

Projekt pałacyku w Pruszkowie, prawdopodobnie autorstwa architekta Piotra Aignera (1756-1841), pochodzący z "Brouillons d'Architecture du Comte Stanislas Potocki. Cahier 2" ...

  • Rok: Początek XIX w.
  • Autor: Piotr Aigner
  • Źródło: Biblioteka Narodowa w Warszawie/Polona

Pałacyk Potulickich w Pruszkowie, z prawej strony widoczna obecnie nieistniejąca oranżeria...

Pałacyk Potulickich w Pruszkowie, z prawej strony widoczna obecnie nieistniejąca oranżeria...

  • Rok: Początek XX w.

Pałacyk Potulickich...

Pałacyk Potulickich...

Józef Czekierski (1777-1827), założyciel pierwszej w Warszawie Kliniki Chirurgicznej w Szpitalu Św. ...

Józef Czekierski (1777-1827), założyciel pierwszej w Warszawie Kliniki Chirurgicznej w Szpitalu Św. Rocha, kierownik katedry chirurgii Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1812-1836 właściciel pałacyku....

  • Rok: 1864
  • Autor: Feliks Zabłocki
  • Źródło: Tygodnik Illustrowany. 1864, t. 9 nr 244, s. 193

Hrabina Jadwiga Potulicka (1873-1967) - ostatnia właścicielka pruszkowskiego pałacyku...

Hrabina Jadwiga Potulicka (1873-1967) - ostatnia właścicielka pruszkowskiego pałacyku...

  • Źródło: Zbiory Jana Wińczuka

Zamieszczone poniżej ogłoszenia i reklamy lokalnych firm i zakładów przemysłowych ukazywały się w latach 1928-1938 w pruszkowskich gazetach: „Tygodniku Pruszkowskim” , „Echu Podmiejskim” oraz dwutygodniku informacyjno-społecznym „Głos Pruszkowa”.

  • Źródło: Biblioteka Narodowa, Polona

Latem 1909 roku w Częstochowie odbyła się wzorowana na wystawach światowych Wystawa Przemysłu i Rolnictwa. Na wydarzenie zaproszono między innymi przedstawicieli instytucji i reporterów z Czech. Licząca około 200 osób delegacja odwiedziła Częstochowę, a następnie koleją udała się do Warszawy. Reporter „Głosu Warszawskiego” (7 VIII 1909) donosił: „Przedewszystkiem ks. Lubomirski zawiadomił zebranych, że władze naczelne poleciły już władzom żandarmeryi kolejowej, ażeby te nie stawiały żadnych przeszkód w urządzeniu powitań dla gości czeskich, jadących z Granicy pociągiem nadzwyczajnym. Powitania te uroczyste z przyozdobieniem dworców, przemówieniami przedstawicieli mieszkańców miejscowych i okolicznych odbędą się na st. Gorzkowice, Częstochowa (dokąd, jak wiadomo, Czesi przybywają na Jasną Górę i na wystawę na dzień cały), Piotrków, Skierniewice, gdzie wyznaczono najdłuższy postój pociągu 35 minut i gdzie będzie podane drugie śniadanie, wreszcie Pruszków. Oprócz owacyi kwiatowych spotykać będą Czechów na stacyach tych orkierstry, grające odpowiednie utwory okolicznościowe.” Wykonane w 1909 r. fotografie pochodzą z archiwum rodziny Wolframów, który udostępnili Muzeum Dulag 121 państwo Krystyna i Zdzisław Zaborscy.

Stacja w Pruszkowie wita Czechów...

Stacja w Pruszkowie wita Czechów...

  • Rok: 1909
  • Źródło: Archiwum Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Wizyta Czechów w Polsce - na stacji w Pruszkowie w drodze do Warszawy...

Wizyta Czechów w Polsce - na stacji w Pruszkowie w drodze do Warszawy...

  • Rok: 1909
  • Źródło: Archiwum Krystyny i Zdzisława Zaborskich

Wizyta Czechów w Polsce - na stacji w Pruszkowie w drodze do Warszawy. W tle budynki przy dzisiejsze...

Wizyta Czechów w Polsce - na stacji w Pruszkowie w drodze do Warszawy. W tle budynki przy dzisiejszej ul. Waryńskiego...

  • Rok: 1909
  • Źródło: Archiwum Krystyny i Zdzisława Zaborskich

"Głos Warszawski" nr 215, 7 VII 1909...

"Głos Warszawski" nr 215, 7 VII 1909...

  • Źródło: Zbiory prywatne Jolanty Wagner
  • Rok: Druga połowa XIX w.

Opis: "Kościółek w Gąsinie" - na fotografii istniejący od XV stulecia kościół pod wezwaniem św. Andrzeja i św. Małgorzaty rozebrany w 1908 r. podczas budowy obecnego kościoła pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny na Żbikowie