W sobotę, 18 kwietnia o godz. 15.00 zapraszamy do Muzeum Dulag 121 na kolejne spotkanie historyczne z cyklu „Karty Historii” poświęcone Ziemiom Odzyskanym. Naszą gościnią będzie prof Karolina Ćwiek-Rogalska z Polskiej Akademii Nauk.

W 1945 roku nowy rysunek granic wprawił w ruch miliony. Ogromny obszar kończący się na zachodzie wstęgami Odry i Nysy Łużyckiej stawał się Polską. Gdzie indziej Polskę wymazano, choć nie można było o tym głośno mówić. Na „Ziemiach Odzyskanych” zegarki przestawiono na czas średniowieczny, w centrum ustawiając mit piastowski. Przyjeżdżającym obiecywano dobrobyt i spokój. Osadnicy i osadniczki na miejscu zastali chaos, budynki z czerwonej cegły i muru pruskiego, napisy w niemieckim gotyku. Jak poczuć się u siebie, gdy dookoła wszystko inne, obce, „poniemieckie”?

W trakcie wykładu Autorka omówi paradoksy pamięci o „Ziemiach Odzyskanych”, rozpiętej między wielką historią, polityką, propagandą, układami międzynarodowymi, skupiając się na procesach budowy tejże pamięci, mitów i ich dekonstrukcji. Opowie o tym, skąd wziął się pomysł na przesunięcie Polski nad Odrę i Nysę Łużycką, ale przede wszystkim, jak ten proces wyglądał na miejscu: kto decydował się wyjechać, a kto był do tego zmuszony? Jak kształtowały się relacje między poszczególnymi grupami osadników? Kim byli centralacy, „repatrianci” i autochtoni? W jaki sposób nowe władze próbowały przekonać osadników, że trafili w miejsce, w którym powinni się znaleźć? Jak dokonywano osobistych, nierzadko bardzo trudnych wyborów w płynnej rzeczywistości wczesnego powojnia?

Prelegent:
Karolina Ćwiek-Rogalska – antropolożka i bohemistka, profesorka w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Laureatka Nagrody Naukowej „Polityki” oraz Narodowego Centrum Nauki. Stypendystka Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, ma za sobą pobyty naukowe m.in. na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, Uniwersytecie w Cambridge i Uniwersytecie Karola w Pradze. Doktorat napisała o niewielkiej czeskiej gminie na północnym zachodzie Czech, z której Czesi wysiedlili „swoich” Niemców – z badań powstała monografia Zapamiętane w krajobrazie. Od 2022 roku kieruje grantem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych: wraz z zespołem śledzi powstawanie nowych kultur na terenach post-przesiedleniowych w Polsce, Czechach i Słowacji. W 2024 roku ukazała się jej książka Ziemie. Historie odzyskiwania i utraty, wyróżniona m.in. w konkursach im. Tadeusza Kotarbińskiego i Marcina Króla.

Wstęp wolny.